Co Ty jesz? Tłuszcze cz. II

Tłuszcze nasycone :
Są to związki, które w swoim łańcuchu nie posiadają wiązań podwójnych, co za tym idzie ich cząsteczki są sztywne i najbardziej trwałe spośród tłuszczowców. Do nich zaliczamy tłuszcze o konsystencji stałej - zwierzęce. Popularnym wyjątkiem jest olej kokosowy
( 98% stanowią kwasy tłuszczowe nasycone, występuje w konsystencji płynnej w temperaturze pokojowej ).  

Dlaczego ich potrzebujemy ?

• Najbardziej skondensowane źródło energii – 1 g tłuszczu dostarcza 9 kcal (dla porównania białka i węglowodany  dostarczają 4 kcal). Stanowią długofalowy zapas materiału energetycznego organizmu, z którego ustrój może korzystać np. w okresie niedoboru składników pokarmowych bądź przy ciężkiej pracy fizycznej.
• Funkcja strukturalna – substancji białej mózgu i  materiał budulcowy błon komórkowych (usztywniają błony biologiczne - zachowując ich szczelność, ale zmniejszają elastyczność)
• Hamują skurcze żołądka i wydzielanie kwaśnego soku żołądkowego.
• Ochrona i stabilizacja narządów wewnętrznych.
• Ochrona przed nadmierną utratą ciepła (tłuszcz podskórny).
• Nośnik witamin w nich rozpuszczalnych - witaminy A,D,E,K
• Prekursory hormonów steroidowych kory nadnerczy oraz hormonów płciowych
• Nośnik smaku

Normy spożycia tłuszczów nasyconych

Dzienne spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych nie powinno przekraczać 10 % całodziennej racji kalorycznej pożywienia. U osób zagrożonych występowaniem chorób układu krążenia (np.: nadciśnienie, niedokrwienna choroba mięśnia sercowego, miażdżyca, zakrzepica) ich udział nie może być większy niż 7 %.

Konsekwencje nadmiernego spożycia

• zwiększenie poziom cholesterolu (frakcji LDL) oraz triglicerydów w surowicy, co przyczynia się do rozwoju zmian aterogennych (miażdżycowych) oraz wzrost agregacji płytek krwi - ryzyko zawałów serca, wylewów, udarów mózgu, rozwój chorób neurodegeneracyjnych
• nowotwory (nadmiar kwasów tłuszczowych nasyconych koreluje dodatnio z rakiem okrężnicy, gruczołu piersiowego oraz prostaty)
• stłuszczenie narządów
• zaburzenia pracy układu rozrodczego
• rozwój otyłości - osoby otyłe mają 4 krotnie wyższe ryzyko występowania nadciśnienia tętniczego niż osoby zdrowe

• zwiększone ryzyko chorób układu kostno-szkieletowego (zwyrodnienia stawów)
• wzrost insulinooporności tkanek, a w konsekwencji rozwój cukrzycy typu II
• problemy hormonalne
• zaburzenia psychosocjologiczne
• bezdech senny

Źródła tłuszczów nasyconych

• masło, smalec, słonina, łój zwierzęcy
• olej kokosowy, olej palmowy
• podroby np. nerki, wątroba
• śmietana
• żółtka jaj
• wyroby mięsne typu salami, pasztety, kaszanki, boczki, parówki
• słone i słodkie przekąski (obfitują w tłuszcze nasycone ukryte) - krakersy, paluszki, chipsy, ciastka, wyroby czekoladowe
• fast foody

Dane statystyczne :

Mówiąc o tłuszczach nie wolno pominąć wysokiej liczby osób otyłych, szczególnie zatrważające są ostatnie statystyki.

NADWAGA ( BMI 25,0 - 29,9 )

	2000	2005	2014
KOBIETY	28%	49%	60,5%
MĘŻCZYŹNI	41%	62%	68,2%

źródło: Zespół ds. leczenia otyłości u osób dorosłych Polskiego Towarzystwa Dietetyki: Gajewska D, Myszkowska-Ryciak J, Lange E, Gudej S, Pałkowska-Goździk E, Bronkowska M, Piekło B, Łuszczki E, Kret M, Białek-Dratwa A, Pachocka L, Sobczak-Czynsz A. Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki 2015. Dietetyka 2015 vol.8, Wyd. Spec.

OTYŁOŚĆ ( BMI 30,0 - 39,9 )

	2000	2005	2014
KOBIETY	18,9%	22%	29,1%
MĘŻCZYŹNI	15,4%	21%	24,8%

źródło: Zespół ds. leczenia otyłości u osób dorosłych Polskiego Towarzystwa Dietetyki: Gajewska D, Myszkowska-Ryciak J, Lange E, Gudej S, Pałkowska-Goździk E, Bronkowska M, Piekło B, Łuszczki E, Kret M, Białek-Dratwa A, Pachocka L, Sobczak-Czynsz A. Standardy leczenia dietetycznego otyłości prostej u osób dorosłych. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Dietetyki 2015. Dietetyka 2015 vol.8, Wyd. Spec.

NADMIERNA MASA CIAŁA WŚRÓD DZIECI

	2002	2006	2010
11-latki
Chłopcy	20,8%	21,2%	25,4%
Dziewczęta	16,5%	15,9%	17,9%
13-latki
Chłopcy	16,9%	17,1%	21,9%
Dziewczęta	10,3%	10,6%	14,7%
15-latki
Chłopcy	11,7%	15,8%	17,5%
Dziewczęta	9,2%	8,6%	11,1%

źródło: Mazur A.,Epidemiologia nadwagi i otyłości u dzieci na świecie, w europie i w Polsce, 2011

Powyższe statystyki nie znalazły się tutaj przypadkiem. Wiadomym jest nie od dziś, że głównym powodem nadmiernej masy ciała wśród społeczeństwa jest zbyt duża podaż tłuszczów w diecie, czyt.: dieta obfitująca w fast-foody i żywność wysoko przetworzoną. Według badań Zdrojewskiego i wsp., liczba osób otyłych wzrośnie z 22% do 33%, czyli z 6,5 mln do ponad 9 mln w 2035 roku.

W taki obrazowy sposób, chciałyśmy pokazać Wam czym skutkuje nadmierna konsumpcja tłuszczów nasyconych. Oczywiście, nie należy zapominać funkcjach jakie pełnią w naszym organizmie. Miejmy na uwadze, że w czołówce chorób o najwyższym wskaźniku umieralności znajdują się choroby układu sercowo - naczyniowego. Najczęstszą przyczyną rozwoju owych schorzeń, jest nadmierna podaż tłuszczów nasyconych w naszej diecie.  Dlatego też,  konieczne jest ograniczenie ich spożycia do bezpiecznych norm.

Bibliografia :

- Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka, żywienie zdrowego i chorego człowieka., Tłuszcze s. 65, Wydawnictwo Lekarski PZWL, 2007

- Gawęcki J., Żywienie człowieka, podstawy nauki o żywieniu., Tłuszcza s. 181 - 200, PWN 2010

- Gawęcki J., Mossor - Pietraszewska T., Kompendium wiedzy o żywności, żywieniu i zdrowiu., PWN 2004

- Gawęcki J., Roszkowski W., Żywienie człowieka a zdrowie publiczne., Żywieniowe czynniki ryzyka przewlekłych chorób niezakaźnych s. 94-96, PWN 2012

- Wolańska D., Kłosiewicz-Latoszek L., Rocz Panstw Zakl Hig, struktura spożycia kwasów tłuszczowych a profil lipidowy u osób z nadwagą i otyłością, 2012, 63, Nr 2, s. 155 - 162

- Dybkowska E., Rola kwasów tłuszczowych w żywieniu i zdrowiu człowieka, 2015